Inkuru Nziza ya Yezu Kristu uko yanditswe na Matayo
IJAMBO RY’IBANZE
Ukurikije uruhererekane rw’abakristu ba mbere, Mutagatifu Matayo, wahoze ari umusoresha, nyuma agahinduka intumwa ya Yezu Kristu (9.9), yanditse ivanjili ye mu cyaramu (ururimi rwavugwaga n’Abayahudi bo muri Palestina), ahagana mu mwaka wa 50.
Iyo nyandiko ya mbere yari ngufiya, kandi ntikiriho; ariko mbere y’uko izimira, yari yarahinduwe mu kigereki, nyuma bayongeramo izindi nkuru n’amagambo bya Yezu, Matayo atari yavuze. Ngiyo inyandiko dufite ubu, yasojwe mu myaka ya 70 na 80.
Muri iyo Vanjili yandikiwe Abayahudi bahindutse abakristu, Matayo arabereka rwose ko Yezu ari we Mukiza Ibyanditswe byavugaga; ndetse ko ari we Mwana w’Imana.
Ni We ukomeza amateka y’umuryango wa Israheli kandi akayuzuriza mu muryango mushya w’Imana, ari wo Kiliziya. Ya mategeko akomoka kuri Musa, agatuburwa n’akamenyero k’abakera, ni We uyabumbira mu itegeko rimwe, rishya, riyuzuza, ari ryo ry’urukundo.
Ikiranga Ivanjili ya Matayo, ni ukuntu atahura amagambo n’inyigisho za Yezu, akabitondeka ku buryo bukomeye, muri izi ngingo eshanu:
1. Hari inyigisho zatangiwe hejuru y’umusozi (5.1—7.29) Yezu ashishikariza buri wese guharanira ubutungane buzamugeza mu Ngoma y’Imana.
2. Hari amabwiriza yahaye intumwa (10.1–42) igihe azohereje bwa mbere kwamamaza Ingoma y’Imana, no kumenyesha abantu ko ari ngombwa kwisubiraho.
3. Hari inyigisho Yezu yatangiye mu migani (13.1–51) zerekeye ukuntu Ingoma y’Imana igomba kwakirwa n’ukuntu igomba kujya mbere inyuze mu ngorane nyinshi.
4. Hari inyigisho Yezu yahaye abigishwa be zerekeye imibanire yabo ya kivandimwe mu muryango mushya yihangiye ari wo Kiliziya (18.1–35).
5. Hari inyigisho zerekeye isenywa rya Yeruzalemu n’ukuza mu ikuzo k’Umwana w’umuntu, igihe azacira imanza abantu bose ku munsi w’imperuka (24.1—25.46).
Izo nyigisho zose zijyanirana n’uburyo intumwa zatowe, ukuntu abarwayi bakijijwe, ukuntu Yezu yitaga ku mbaga, n’ukuntu yajyaga impaka n’abamurwanyaga.
Gahunda rusange y’Ivanjili ya Matayo ni imwe n’iyo intumwa zose zakurikije zigisha i Yeruzalemu:
— Babanzirizaga ku nyigisho za Yohani Batisita,
— Bagakurikizaho inyigisho za Yezu mu Galileya.
— Bagasubizaho urugendo rwe ajya i Yeruzalemu,
— Bakarangiriza ku minsi ya nyuma ya Nyagasani mu ibabara rye, n’izuka rye.
Cyakora, Matayo, abanziriza byose ku mateka azwi cyane yerekeye ukuvuka n’ukubyiruka kwa Yezu. Ayo mateka, Mariko nta cyo ayavugaho, naho Luka akayavuga ku bundi buryo.
Ivanjili ya Matayo isa n’agasanduku karimo amabuye meza y’agaciro, kandi y’ubwoko bwose. Itubereye ubukire butagereranywa twebwe abakristu. Kubera iyo mpamvu, nta watinyuka kubwira mugenzi we ngo «Soma ibi, biriya ubireke», cyangwa ngo «ibi ni byo byiza kuruta biriya.» Ahubwo iyo Vanjili ni ukuyisoma yose, twitonze, mu rukundo n’icyubahiro gihagije, kuko kuri buri rupapuro, Yezu ubwe ni We ukwibwirira ijambo rikugera ku mutima.