Amaganya
IJAMBO RY’IBANZE
Ibisigo bitanu bigize ako gatabo, nta kindi bigamije uretse kuganyira isenywa rya Yeruzalemu, yugarijwe n’ingabo z’i Babiloni (587 mb. K.). Icyo cyago ni cyo cyarunduye ingoma ya Yuda, yari isanzwe yigenga, none ikaba nta mwami ukomoka kuri Dawudi igifite ngo ayobore umuryango uri mu kaga gakomeye. Abahonotse ayo makuba, ntibahwemye kwibuka uko byabagendekeye, bakanagerageza kwiyumvisha impamvu Uhoraho yaretse ibyo byago bibagwirira.
Uwanditse ibyo bisigo ni umuntu tutazi, kandi kuvuga ko yaba ari Yeremiya ubwe wabihimbye, nta shingiro bifite (n’ubwo muri 2 Matek 32,25 handitswe ngo «Yeremiya ahimbira Yoziya indirimbo z’amaganya . . . »). Cyakora koko, kubera ko Yeremiya yakunze kuvuga amakuba azagusha Yeruzalemu (Yer 37–43), basanze ari byiza ko iki gitabo cy’Amaganya cyakurikira icye mu ntondeke y’ibitabo byo muri Bibiliya.
Ibyo bisigo bitanu by’amaganya ni bimwe mu byiza cyane byo muri Bibiliya. Gusa imvugo yabyo iraruhije kuyihindura mu kinyarwanda. Buri ntero y’ibyo bisigo itangirwa n’inyuguti y’igihebureyi uko zikurikirana: Alefu, Beti, Gimeli . . . Uretse no kuba byarahimbanywe ubuhanga bwinshi, ibyo bisigo birimo amaganya aturutse ku mutima washengutse, akanagera ku uw’ubisoma wese. Dore zimwe mu ngingo zikunze kwiganza muri ibyo bisigo:
— Ukuntu abaturage bishwe n’inzara, n’andi makuba yabagwiririye mu gihe umugi wari ukigoswe.
— Yeruzalemu ifatwa, maze Ingoro igasahurwa kandi igatwikwa.
— Abaturage bayo bafatwa, bakanyagwa, bagakoreshwa uburetwa.
— Kuba baratereranywe na bose, hakabura n’umwe wo kubahoza.
— Gusekerwa n’abanzi; amarira n’agahinda.
— Kwibuka icyaha bazira.
— Gusaba ihorerwa.
— Ukwizera: «Ibyiza ni ukwitonda ugategereza agakiza k’Uhoraho» (3,26).
Abayahudi bateraga izo ndirimbo z’amaganya iyo babaga bakoraniye mu masengero yabo, ku munsi wa 9 w’ukwezi kwa Nyakanga (Abi), ari wo basibagaho bibuka ibyabaye muri 587. Natwe abakristu, izo ndirimbo z’amaganya tuzitera mu cyumweru gitagatifu, tubitewe no kwibuka ububabare n’urupfu rwa Yezu ku musaraba.
