Ibaruwa Pawulo intumwa yandikiye Abanyefezi
IJAMBO RY’IBANZE
Umwanya w’iyi baruwa mu kubaho kwa Pawulo
Iyi baruwa, (kimwe n’iy’Abanyafilipi, Abanyakolosi n’iya Filemoni), Pawulo yayanditse ari mu buroko (3,1; 4,1; 6,20). Yamaze imyaka ibiri afungiye i Kayizareya ho muri Palestina (Intu 24,27), nyuma yimurirwa i Roma, na ho ahamara indi myaka ibiri (Intu 28,30). Muri umwe muri iyo migi ni ho yandikiye iyi baruwa, ahagana mu myaka ya 58 na 63.
Abo iyi baruwa igenewe
N’ubwo ikunda kwitirirwa Abanyefezi, Pawulo yari agamije kugeza iyi baruwa kuri za Kiliziya nyinshi zo muri Aziya, zagombaga ahari kugenda ziyihererekanya (Kol 4,16). Ibi turabibonera ku buryo Pawulo avuga muri rusange, nta n’umwe avuze mu izina, kandi tuzi ko yabanye imyaka itatu n’Abanyefezi, anabakunda cyane (Intu 19,1—20,1; 20,17–38).
Iyi baruwa igamije iki?
Icyateye Pawulo kwandika, ni ishyaka afitiye iyogezabutumwa. N’aho ari mu buroko, yumva akiri intumwa ishinzwe kwamamaza Inkuru Nziza (6,20); bityo, ibyo adashoboye kuvuga ku mugaragaro, agahitamo kubyandika. Dore nk’iyi baruwa iramuha uburyo bwo gusobanura birambuye ibyerekeye umugambi Imana yagize kuva kera kose, wo gukoranyiriza ibiri mu ijuru no ku isi ku Mutware umwe rukumbi, Kristu (1,10). Ariko kandi Pawulo atewe impagarara n’ibyo bamumenyesha, bishobora kugusha izo Kiliziya zikivuka. N’ubwo zitihakana Kristu, nyamara zibanda bikabije ku bamalayika no kuri roho z’amoko yose, bavuga ko zifite ububasha buhambaye, bageza n’aho kuzita «ibikomangoma, ibihangange, ibinyabubasha byo muri iyi si y’umwijima» (1,21; 3,10; 6,12).
Inyigisho z’ingenzi z’iyi baruwa
Pawulo amaze kumva ukuntu bagiye gutandukira, ntiyihanganye yahise abasubiza.
— Abanza kuvuga mu ndirimbo itagira uko isa, ubukuru bwa Kristu (1,3–14), Uwo Imana Data yashatse gukoranyirizamo ibintu byose (1,10), ikadutora kuva kera na kare ngo tuzayibere abana yironkeye (1,5); ni na We abemera bose bakesha gushyirwaho ikimenyetso cya Roho Mutagatifu (1,13). Kristu wazutse, asumbye kure icyitwa ikinyabubasha cyose, ibikomangoma, ibihangange n’ibinyabutegetsi (1,20–21).
— Kiliziya ni umubiri wa Kristu (1,22–23), ikaba n’umuryango w’Imana (2,19). Mu Kiliziya, Abayahudi n’abanyamahanga bunze ubumwe, ntibakigira ikibatandukanya. Bose bakijijwe ku bw’impuhwe, maze basangizwa ku mutsindo wa Kristu. Bose bagize inzu imwe Kristu abereye ibuye ry’iremezo n’ingoro imwe y’ikuzo ry’Imana muri Roho Mutagatifu (2,19–22).
— Pawulo ageze kuri iyo ngingo, aboneraho gusobanura iby’ubutumwa bwe. Imana yamushinze kumenyesha bose, Abayahudi n’abanyamahanga, iryo banga ry’ibyiza bya Kristu (3,1–21).
— Hakurikiraho inama zinyuranye. Ababatijwe bagomba guteza imbere umubiri wa Kristu, buri wese akurikije ingabire yahawe (4,1–16); bakazibukira imibereho ya kera, bagatangira kubaho nk’abantu bashya (4,17–31), bakurikiza Imana ubwayo (4,32—5,2), bava mu mwijima bakagera mu rumuri (5,3–20).
— Pawulo arangiriza ku nama zerekeye umugabo n’umugore, abana, abacakara; bose bagomba gukundana no kubahana muri Kristu (5,21—6,9). Ahasigaye buri wese arwane urugamba rwiza mu kwemera (6,10–20).
