Igitabo cy’Intangiriro
AMATEKA YA KERA NA KARE
Ibitabo bitanu bya mbere by’amategeko bibimburirwa n’icyitwa icy’INTANGIRIRO kuko kidutekerereza amavu n’amavuko y’ijuru n’isi, y’ibintu n’abantu, cyane cyane ay’umuryango w’Abayisraheli. Icyo gitabo kibumbiyemo ibice bibiri bitareshya.
1. Amateka ya kera na kare (1–11)
— Iremwa ry’ibintu byose n’abantu n’iyaduka ry’icyaha: 1,1—6,4
— Umwuzure: 6,5—9.17
— Kuva ku mwuzure kugera kuri Abrahamu: 9,18—11,32.
2. Amateka y’Abakurambere b’Abayisraheli (12–50)
— Abrahamu: 12,1—20,18
— Abrahamu na Izaki: 21,1—25,18
— Izaki na Yakobo: 25,19—37,1
— Yozefu: 37,2—50,26.
Amateka ya kera na kare adutekerereza umugambi ukomeye w’Imana werekeye isi n’abantu bose. Imana yonyine ni yo yahozeho iteka, kandi nta yindi mana yigeze ibaho. Yaremye byose ku buntu, yita cyane cyane ku mugabo n’umugore, ibarema mu ishusho ryayo n’imisusire yayo. Bo ariko, bakoresha nabi ubwigenge Imana yari yabahaye, bayicumuraho, bayibera abirasi n’intumvira. Guhera ubwo, ibyaha biriyongera n’ingaruka zabyo ntizahwema kuba nyinshi: gutakaza ubucuti bw’Imana, ibyifuzo bibi mu mutima, ukutumvikana k’umugabo n’umugore we, intonganya mu bavandimwe, ubwirasi bw’amahanga akomeye yifuza gukandamiza ayandi. Nguko uko umubabaro watangiye mu nsi, bikurura n’urupfu. Nyamara ariko Imana ntitererana abantu n’iyo igombye kubahana bikomeye (nk’igihe cy’umwuzure), ikomeza kubashakira umukiro. Ni yo mpamvu izitorera umuntu, Abrahamu, ikamuha ubutumwa.
Inkuru y’Abasekuruza b’Abayisraheli itubwira amateka yo mu gihe cy’ahagana mu mwaka wa 1850 kugeza ku mwaka wa 1700 mbere ya Yezu Kristu (ni ho abahanga b’ubu bakeka ko abo basekuruza babayeho.) Muri iyo nkuru, Abayisraheli biyibutsa abo ubwoko bwabo bukomokaho, bakazirikana urugero babahaye.
ABRAHAMU ni «se w’abemera bose» kuko Imana yamubonekeye, imutegeka gusiga igihugu cye, n’abe, n’inzu y’iwabo ngo agane igihugu atari azi (Heb 11,8–19); Abrahamu aremera arumvira. Imana imusezeranya urubyaro rwinshi, no kuzatunga igihugu cya Kanahani yari imuyoboyemo. Imana igirana isezerano na Abrahamu. Uwo musaza utagiraga akana, ntiyiganyiriza kwizera Imana. Nyuma y’imyaka myinshi, abyara umuhungu amwita Izaki.
IZAKI azaragwa amasezerano Imana yagiriye se Abrahamu. Imana nanone igirana isezerano na Izaki, imusezeranya na we ko urubyaro rwe rwinshi ruzegurirwa igihugu cya Kanahani. Nyamara Izaki yari afite abahungu babiri gusa, Ezawu na Yakobo. Uyu ni we Imana izihitiramo, aba ari we yihera umurage w’amasezerano yayo.
YAKOBO — uwo Imana yaje kwita ISRAHELI — yabyaye abahungu cumi na babiri, ari bo bazakomokwaho n’imiryango cumi n’ibiri ya Israheli: ya masezerano yerekeye urubyaro rwinshi atangira atyo kuba impamo.
YOZEFU, umwe mu bahungu ba Yakobo, azagira imibereho itangaje. Bene se baramwangaga, baza no kumugurisha, ajya mu Misiri ari umucakara, ariko aza kuba igikomangoma gikomeye muri icyo gihugu. Aho kwihorera kuri bene se bajeyo guhaha, arabakungahaza.
Igitabo cy’Intangiriro kirangiza kidutekerereza uko umukambwe Yakobo n’urubyaro rwe rwose baje gutura mu Misiri.
Usoma igitabo cy’Intangiriro agisangamo abantu benshi, bamwe na bamwe barangwa n’umutima mwiza, abandi bakagira intege nke n’umuco mubi. Ni abantu babaho ku buryo busanzwe bwa buri munsi, mu mahema yabo n’amatungo yabo, bimuka hano bakajya hariya, bishimira abana babo bavuka n’abashyingirwa, bakuza umubano ubundi bagakurura intonganya. Ku rundi ruhande, usoma iki gitabo abona Imana yitaye kuri abo bantu, ikabarinda, ikabahamagarira kugirana ubucuti na yo. Amasezerano y’Uhoraho yo kubaha umugisha n’urubyaro rwinshi, yo kuzabagabira igihugu cya Kanahani, tuzabona mu bitabo bikurikira bya Bibiliya, uko yuzurijwe ababakomokaho.
Twebwe abakristu, gusoma iki gitabo cy’Intangiriro no kukizirikana, bidufitiye akamaro kanini. Tugisangamo ukuntu kera cyane, Imana yigaragarije abantu kugira ngo ibakize; kandi tuzi ko yujuje uwo mugambi wayo itwoherereza Umwana wayo Yezu (ari ryo zina risobanura «Imana ikiza»). Mbese si we Adamu mushya wumviye Imana agakunda abantu kugeza ku ndunduro, bigatuma aruta kure Adamu wa mbere (reba Rom 5,12–21)? Amasezerano yagiriwe abantu ba mbere, Nowa n’abakurambere, ubu natwe tuyafiteho uruhare tubikesheje Yezu Kristu. Umwana wasezeranyijwe Abrahamu, mu by’ukuri nta bwo ari Izaki gusa, ahubwo ni Umwana w’Imana ubwe. Igihugu tuganamo nta kindi kitari Ubwami bw’Imana Yezu yamamaje akakiduha; ubuzima dusezeranywa, nta bundi butari ugusangira ubugingo bw’Imana ubwayo. Koko rero, abantu bakuwe mu gitaka kandi b’abanyabyaha, Imana ishaka kubagira abana bayo, ibashyiramo Umwuka wayo w’ubuzima ari wo twita Roho Mutagatifu, maze amaherezo ikazabakira hafi yayo mu ihirwe ridashira. Ngibyo ibyiza Imana iduhamagarira; igisigaye kuri twe ni ukwigana ukwemera kw’abakurambere, tukiringira Imana mu mibereho yacu, tuyoboka Umukiza wa bose.